است موافق جداول سابقه كه بر طبق حديث سابق مسطور شد . و سابقا دانسته شد كه آثار و علامات عقل لا يعدّ و لا يحصى است و در احاديث و السنهء عقلا ، تعبير از آن‌ها به عبارات متشتته و الفاظ و بيانات مختلفه شده است . و از آن‌جايى كه دانسته شد ايضا كه تعبير از نور عقل به ايمان و از شخص عاقل به مؤمن مىشود ، لهذا در اكثر احاديث و السنه تعبير از علامات عقل و عاقل به علامات ايمان و مؤمن ايضا شده است . و چون‌كه در اول اين طبق ، چند حديث كه به عنوان علامات عقل و عاقل بود ذكر نموديم ، در آخر آن ايضا چند حديث ، كه به عنوان علامات ايمان و مؤمن است ، ذكر مىنماييم تا آن‌كه بدايت و نهايت باب بر ذكر عقل و ايمان و عاقل و مؤمن و بر يك وفق باشد ، شايد كه اين حال فالى باشد از براى آن‌كه بدايت و نهايت امور و عمر ما بر طريقهء عقل و ايمان و شيوهء عاقلين و مؤمنين بوده باشد . و اين مطلب در ضمن اين تحفه بيان نموده مىشود ان شاء اللّه تعالى . تحفه : [ 16 ] ، [ گفتگوى حضرت امير عليه السّلام با همام دربارهء ويژگيهاى مؤمن ( عاقل ) ] جناب و حضرت ثقة الاسلام در كتاب كافى ، كه مأخذ احاديث و اخبارى است كه غالبا در اين كتاب ذكر نموده شده است ، روايت نموده است از عبد اللّه بن يونس از جناب امام جعفر صادق عليه السّلام كه فرمودند آن‌كه مردى بود همام نام و به جناب امير المومنين عليه السّلام عرض نمود ، درحالىكه آن جناب خطبه ادا مىفرمودند ، كه وصف بفرما از براى ما صفت مؤمن را به طورى كه گويا نظر نموده باشيم ما به سوى آن و آن محسوس ما گردد . پس آن حضرت فرمودند كه ؛ « يا همام ! المؤمن هو الكيس الفطن ، بشره فى وجهه و حزنه فى قلبه ، اوسع شىء صدرا و اذل شىء نفسا ، زاجرا عن كل فان ، حاض على كل حسن ، لا حقود و لا حسود و لا وثّاب و لا سبّاب و لا عيّاب و لا مغتاب ، يكره الرفعة ، و يشنا السمعة ، طويل الغم ، بعيد الهم ، كثير الصمت ، و قور ذكور صبور شكور ، مغموم بفكره ، مسرور بفقره ، سهل الخليقة ، لين العريكة ، رضين الوفا ، قليل الاذى ، لا متأفّك و لا متهتّك ، ان ضحك لم يخرق و ان غضب لم ينزق ، ضحكه تبسم ، و استفهامه تعلم ، و مراجعته تفهّم ، كثير عمله ، عظيم حمله ، كثير الرحمة ، لا يبخل و لا يعجل و لا يزجر و لا يبطر ، و لا